Pokret za Promjene

Podgorica - Dan

- To je pomoglo da te međunarodne korporacije, šta god da su radile ili nijesu radile, zauzmu drugačiji stav, a potom su se duvanski proizvodi sa Balkana u Italiju upućivali legalnim kanalima. Što se Đukanovića tiče, na osnovu istraživanja i medijskih podataka, svjedočenja koja su se protiv njega pojavljivala u Italiji, sigurno nijesu bila izmišljena ili lažna. Ne, imala su suštinu. Takođe, Vlada SAD, preko svojih službi, sarađivala je sa OLAF-om (agencijom EU), ali i italijanskim pravosudnim vlastima u ovim istragama - saopštio nam je Koledž. Američki agent je pred Kongresom iznio i tvrdnju da je posao sa švercom duvana od sredine 90-ih godina, u jednom trenutku, pomagala i kolumbijska narko-mafija, koja je, po njegovoj ocjeni, Evropu vidjela kao novu dobru destinaciju za biznis sa narkoticima.

- Već 1999. godine, italijanska Komisija za borbu protiv mafije identifikovala je Albaniju kao važnu tranzitnu zonu za šverc duvana u Italiju, a i neke zemalje Bliskog istoka. Međutim, izvještaji od nekoliko izvora potvrđuju da je premijer Crne Gore Milo Đukanović obezbijedio pravo na šverc nekolicini ljudi, u zamjenu za ozbiljan novčani iznos - tvrdi Džon Koledž, a tekst njegovog svjedočenja može se naći na zvaničnoj internet prezentaciji američkog Kongresa.

Ističe se da je Džon Koledž svjedočio maja prošle godine, ali da je shodno pravilima, sada moguće javno objaviti ono što je rekao. Inače, svjedočenje ovog agenta američke carine odnosi se na rad Potkomiteta za kriminal, terorizam i unutrašnju bezbjednost u Kongresu SAD. Razlog zbog čega je Kongres zatražio Koledžovu izjavu je, kako se navodi, bavljenje fenomenom nezakonite trgovine duvanom u svjetlu donošenja posebnog zakona koji je trebalo te 2008. da reguliše nezakonitu trgovinu duvanskim proizvodima na teritoriji SAD. Ovaj američki agent je, inače, ekspert za tu kriminalnu djelatnost, koju istražuje oko 30 godina. Od 1999. do 2002. godine, u carinskoj službi SAD, rukovodio je sistemom "Međunarodni program za šverc duvana", čiji je jedan od tvoraca.

Članovima Potkomiteta Kongresa za kriminal, terorizam i unutrašnju bezbjednost, Koledž je 1. maja 2008. godine kazao da je duvan koji je švercovan preko Crne Gore i drugih balkanskih zemalja poticao određenim dijelom i od američkih kompanija, koje su, tvrdi, bile svjesne da posao dobija kriminalnu dimenziju kada cigarete dođu na Balkan.

- Đukanovića je kao ključnog čovjeka šverca duvana označio lider posla sa krijumčarenjem cigareta na italijanskoj strani, sa vezama pri Kamori, mafiji iz Napulja, koji je pred italijanskim sudom tvrdio da je lično pregovarao o pravu na šverc duvana sa Milom Đukanovićem - kazao je Koledž, koji, ipak, nije konkretizovao ko je svjedok protiv Đukanovića u Italiji.

On je podsjetio da je Đukanović u februaru 2008. opet izabran za premijera, što mu daje pravo na imunitet od krivičnog gonjenja.

- Region Balkana je odavno duboko uključen u šverc duvana i istrage o tim nezakonitim poslovima počele su još 90-ih godina. U junu 2007. godine, mediji su javili da je jedna istraga završena i da će Milo Đukanović, ali i nekoliko drugih ljudi, biti optuženi za šverc duvana i pranje novca od 1994. do 2002. godine (rezultirala je procesom, ali ne za Đukanovića, kojeg štiti imunitet, prim. M.V.). Situacija na Balkanu nije imala uticaj samo na Evropu, već i na SAD jer su neke od švercovanih cigareta proizvedene u Americi, i tako je i dio profita od šverca opran na američkoj teritoriji. Zato je korupcija na visokom nivou razlog za ozbiljnu zabrinutost u svim državama - konstatovao je Džon Koledž.

On naglašava da je šverc duvana bio prisutan i tokom postojanja SFRJ, ali u mnogo manjoj formi, i da je italijanska mafija iskoristila nestabilnost koja nastaje padom komunizma da bi uspostavila svoje poslove, prevashodno sa krijumčarenjem duvana.

- U izvještaju koji su sačinili italijanski pravosudni organi kaže se da je Milo Đukanović bio apsolutno svjestan svega što se dešavalo u Crnoj Gori, kao i posljedica koje to ima po Italiju i druge zemlje EU. "Svega je bio svjestan, jer je u to bio uključen i imao je direktan interes. Dijelio je dobit od šverca duvana koje je vodio italijanski organizovani kriminal. Njegova pohlepa za bogatstvom ga je i priključila tom udruženju. Išao je toliko da je osigurao zaštitu bjeguncima od italijanskog pravosuđa, zanemarujući osnovne pravne norme. To je činio kroz aparat državne bezbjednosti u Crnoj Gori". Ove konstatacije sadrži italijanski izvještaj o švercu duvana - ocijenio je Koledž.

Objasnio je da kada su luke u Maroku stavljene pod veoma strogu kontrolu, 1961. godine, posao sa krijumčarenjem duvana koji se tamo odvijao decenijama, počinje da se seli na teritoriju SFRJ i Albaniju.
- Ta relokacija posla bila je dobra vijest za Kamoru, mafiju iz Napulja, koja je počela kontrolu na italijanskom tlu. Kako je početkom 90-ih došlo do raspada SFRJ i promjena u tom dijelu Evrope, Kamora i druge kriminalne grupe svoje poduhvate otpočele su u regionu Balkana - rekao je Koledž.

Da posao sa duvanom u Crnoj Gori i na Balkanu tokom 90-ih nije bio vezan samo za crnogorske i mafijaške organizacije iz Italije, potvrđuje Koledž, saopštavajući da su u ovaj posao bile u uključene internacionalne strukture koje su vrlo dobro poznate javnosti u SAD.

- Nekoliko struktura italijanske mafije, ruski kriminalci, japanske i kineske mreže, ali i kolumbijski narko-trafikanti, jesu, ili su bili uključeni u posao sa švercom duvana u Evropi i na Balkanu, Aziji, Sjevernoj i Južnoj Americi. Osim što su proizvodile lažne cigarete, ili ih proizvodile bez licence, a potom ih krijumčarile, kriminalne strukture su koristile duvan kao sredstvo za pranje novca. U Evropi, neke od tih šema su prepoznate kao Karusel prevara - duvan se koristi da bi se oprala ogromna zarada od šverca kokaina i drugih droga. To je detaljno opisao izvještaj Radne grupe za finansijske akcije (FATF), objavljen u junu 2006. godine. Ove organizacije djeluju zahvaljujući korupciji i zastrašivanju, i nemaju nikakav problem da koriste nasilje kao način da ostvare poslovne ciljeve - istakao je Koledž.On se maja prošle godine, kao i dio američke javnosti, založio da se posebnim zakonom riješi pitanje šverca duvana na teritoriji SAD.

Finansirali terorizam

U Evropi je, kako pojašnjava Džon Koledž, posljednjih decenija postojalo niz terorističkih organizacija koje su švercovale cigarete da bi finansirale svoje aktivnosti. - To su prevashodno Prava Irska republikanska armija, ali i Radnička partija Kurdistana (PKK). U SAD, vidjeli smo da se švercom duvana bavio islamistički Hezbolah, dok je PKK imala veze sa trgovinom duvanom iz Evrope u Irak, gdje su članovi porodice Sadama Huseina imali monopol nad ovom djelatnošću - izjavio je Koledž.

Ekspert

Koledž je saopštio da je mišljenje o švercu duvana koje iznosi članovima Kongresa SAD samo njegovo, zasnovano na više od 30 godina rada na sprečavanju međunarodnog kriminala.
- Imam više od 20 godina iskustva u radu carinske službe, a 14 godina sam proveo na analizi primjene propisa SAD koji se tiču šverca cigareta i transnacionalnog organizovanog kriminala. Moj iskaz se tiče pozadine šverca duvana u SAD i svijetu, uz napomenu da je američka teritorija više od 50 godina izvor i tranzit za švercovane cigarete - kazao je članovima Kongresa SAD Džon Koledž.

Balkan je međunarodni problem

Šeme koje su za šverc duvana postojale ili postoje u SAD i na Balkanu, po ocjeni Džona Koledža, ilustruju tri od mnogo više scenarija, koji uključuju organizovani kriminal i korupciju u vladama na Balkanu.
- Ovo su pitanja koja se direktno tiču bezbjednosti i interesa SAD, ali i naših prijatelja i saveznika. Kriminalna aktivnost povezana sa švercom duvana nije benigna. Mafijaške i terorističke strukture uključene u ovu aktivnost zarađuju veliki novac od trgovine duvanom, koji koriste za lične interese, ali i za terorističke aktivnosti. Naime, na sprečavanju ove pojave se dosad nije mnogo radilo jer se ova vrsta kriminala posmatrala "kao problem onog tamo čovjeka". Ali, kako je vrijeme prolazilo, mislim i da je sazrelo shvatanje da je transnacionalni organizovani kriminal problem svakog čovjek, a odgovornost za njegovo rješavanje imaju sve države - rekao je Koledž.

Premijer demantovao umiješanost

Predsjednik Vlade Milo Đukanović demantovao je u više navrata ličnu i umiješanost institucija države Crne Gore u međunarodni šverc duvana. Premijer je tvrdio da apsolutno nije imao nikakvu vezu sa italijanskim organizovanim kriminalom, kao i da nije tačno da ima novac na računima inostranih banaka.

- Ne može biti riječi ni o kakvoj odgovornosti crnogorske vlade ili njenog premijera. Vlada je radila posao u skladu sa propisima tadašnje zajedničke države Jugoslavije, i iz tog posla uprihodila svaki cent u svoj trezor, što je Crnoj Gori pomoglo da preživi. Je li ko pojedinačno iz Crne Gore ili Italije u tom poslu činio nešto nezakonito, to neka ocijene mjerodavne institucije - izjavio je Đukanović za "Večernji list" početkom ove godine.

__________________

Crnogorski šverc pomogle međunarodne kompanije